0

w

m dh

Xarafka kow iyo labaatanaad ee alifba'da af soomaaliga waana shibbane.

0

waa

qr dd

Qurub lagu muujiyo waxa laga sheego yeelaha weerta. Tus. 'Cali waa yimid';'Ninkanu waa macallinka cusub ee dugsiga'.

0

wąa

m l (-aayo, m.l)

1. Maalinta gelinkeeda hore billaawgiisa; subax; arooryo. 2. Xilli; waqti; jeer; goor.

0

wąa4

m l (-aayo, m.l)

(jool.)Mid ka mid ah qaybaha waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeeya kambiriyanka horreeyaha). Waaga, laf ahaantiisa waxaa loo kala aqoonsanyihiin saddex waa - aaliyo - soyik, mesosoyik iyo saynsoyik, kuwaas oo ku fidsan ilaa 6 (lix) milyan sano ee la soo dhaafay.

0

waab

m l (-bad, m.l/waab, m.dh)

1. Dhis yar oo la harsado. 2. Dhis dadka buka la jiifiyo ama lagu daweeyo. 3. Hoose birta lagu tumo.

0

waabaay

m dh

Eeg: waabaayo

0

waabaayayn

m f dh

Eeg: waabaayee

0

waabaayaysan

f mg4 (-snaa, -snayd)

Wax la waabaayeeyey ahaansho.

0

waabaayaysnaan

m f dh

ld waabaayaysnaansho.

0

waabaayaysnaansho

m l

/dh ld waabaayaysnaan.

0

waabaayee

f g2 (-yeeyay, -yaysay)

1. Nafley sumayn. 2. Waran, fallaar iwm waabaayo marin.

0

waabaayo

m dh

Dhacaan laga helo geedka waabay oo haddii wax yar laga, cabbo ama si kale oogada u gaarana loo dhinto ama bukoodo; sun; mariid. ld waabaay, waabay².

0

waabaayoobid

m f dh

Eeg: waabaayow

0

waabaayow

f mg1 (-oobay, -owday; -oobi)

Dad, xoolo iwm wax waabaayo hayso noqosho.

0

waaban

f mg4 (-bnaa, -bnayd)

Wax la waabay ahaansho.

0

waabari

m l

Kolka waagu dillaaco; arooryo; oog. ld waabberi.

0

waabariisasho

m f dh

ld waabberiiso.

0

waabariisii

f mg2 (-iiyay, -iisay)

U w.: inta waagu ka dillaacayo cid ama wax u kaadin. ld waabberiisii.

0

waabariisiin

m f dh

ld waabberiisiin.

0

waabariiso

f mg3 (-stay, -satay)

Wax meel waagu ugu baryid. ld waabberiiso.

0

waabasho

m f dh

Eeg: waabo

0

waabay

m l

Geedka xididkiisa laga sameeyo waabaayada.

0

waabberi

m l

waabberi, waaberi.

0

waabberiisasho

m f dh

Eeg: waabariisasho

0

waabberiisii

f mg2 (-iiyay, -iisay)

Eeg: waabariisii

0

waabberiisiin

m f dh

Eeg: waabariisiin

0

waabberiiso

f mg3 (-stay, -satay)

Eeg: waabariiso

0

waaberi

m l

Eeg: waabbari

0

waabi

f g2 (-iyay, -isay)

1. Cid ama wax socday hakin. 2. Wax dagaal u taagan ama u soo socda nabar uu la hakado ama uu ku gabbado u taagid; baacin.

0

waabid

m f dh

Eeg: waab²

0

waabin

m f dh

Eeg: waabi

0

waabis

m l

Xeelad la rabo in ugaarta la isugu keeno meel lagu hodayo, iyadoo lagu orrinayo.

0

waabjiif

m l kh

Qof buka oo waab jiifa laguna daaweeyo.

0

waabnaan

m f dh

ld waabnaansho.

0

waabnaansho

m l

/dh ld waabnaan. 831waabo

0

waabo

f mg3 (-btay, -batay)

1. Waab dhisasho. 2. Ka w.: nabar kugu soo socda ka gabasho ama wax halis ah dib uga noqosho.

0

waaceen

m dh

Naq aan badnayn oo ku baxay roob yar.

0

waaceensasho

m f dh

ld waaceensi.

0

waaceensi

m l

1. Doonidda qof doonayo in uu aarsado. 2. ld waaceensasho.

0

waaceenso

f g3 (-saday, -satay)

1. Cid wehel, garab iwm ka dhigasho. 2. Aanayso.

0

waaciidsasho

m f dh

ld waaciidsi.

0

waaciidsi

m l

Eeg: waaciidsasho

0

waaciidso

f g3 (-saday, -satay)

Cid kaalmaysasho.

0

waadi

m l (-iyo, m.dh)

Tog engegan oo kolka roob da'o kaliya biyo qaadaan.

0

waaf

m l (-faf, m.l)

(c.nafl.) Xubin neefsasho oo ay isticmaalaan xayawaannada biyaha ku nooli, si ay uga soo qaataan ogsajiinta biyaha dhexdooda.

0

waafaji

f lg2 (-iyay, -isay)

Laba arrimood oo kala duwan is haleeshiin. Tus. “Labadaas arrimood is waafaji.”

0

waafajin

m f dh

Eeg: waafaji

0

waafaq

f g1 (-qay, -qday)

1. Arrin jirta arrin kale haleelid. 2. Ku w.: hadal cid kale tiri ku raacid ama taageerid.

0

waafaqid

m f dh

Eeg: waafaq

0

waafaqsan

f g4 (-naa, -nayd)

Wax, wax kale raacsan ahaansho.

0

waafaqsanaan

m f dh

ld waafaqsanaansho.

0

waafaqsanaansho

m l

/dh ld waafaqsanaan.

0

waafi

m l kh

W. ah: cabbir, qiyaas miisaan iwm aan wax ka dhinayn ee weliba buro weheliso.

0

waag

m l

Socod badan oo wax lagu baadigoobayo

0

waageer

m l

Eeg: maageer¹

0

waageeran

f mg4 (-rnaa, -rnayd)

Eeg: maageeran

0

waageerasho

m dh

Eeg: maageerasho

0

waageerid

m dh

Eeg: maageerid

0

waageernaan

m dh

Eeg: maageernaan

0

waageernaansho

m l

/dh ld maageernaan.

0

waageero

f g3 (-rtay, -ratay)

Eeg: maageero

0

waageersan

f mg4 (-naa, -nayd)

Eeg: maageeran

0

waageersanaan

m dh

Eeg: maageernaan

0

waageersanaansho

m l

/dh ld maageernaan.

0

waagid

m f dh

Eeg: waag²

0

waagii-baahiyosooik

m l (waayahii ..., m.l)

(jool.) Waagii hore ee nolosha, waa kan ugu horreeya saddex qaybood ee waaweyn ee taxanaha waqtiga jiyoolojiyeed (ee ka dambeyay kambiriyan-ka-horreeyaha). Kolkaas oo muddooyinka taariikhda dunida ka mid ah kana horreeyay waagii mesosooigga wuxuu kalabaxsanyahay laga billabo 600 oo milyan ilaa 200 oo milyan oo tagtay.

0

waagii-barafka

m l (waayahii ..., m.l)

(jool.) Waa jiyoolojiyeed oo baraf gogollo ah iyo baraf weyneyaal ay dabooleen badad badan oo qaaradaha ah, meelaha qaarkoodna barafku wuxuuba gaaray badaha, wuxuuna hoos u dhigay heerkulkii badweyneyaasha.

0

waagii-birta

m l (waayahii ..., m.l)

(taar.) Waagii ka dambeyay waagii macdanka, markaas oo birtu ay beddeshay macdanka xagga hubka iyo qalabka kale; waaga birtu

0

waagii-dhagaxa

m l (waayahii ..., m.l)

(taar.) Waqtigii aadamigu isticmaalay qalabka iyo warmaha dhagaxa ka sameysan, ee ka horeysey markii ugu horreysey ee helaan ay bir ceedhiin.

0

waagii-dhagaxa-dambe

m l (taar.)

Wuxuu sheegayaa waxyaabaha la xiriira waqtigii taariikhda ka horeeyey, markii ay dadku bilaabeen beerashada, laakiin dhagaxa ay waqtigaas u isticmaali jireen qalab ahaan, waqtigaas oo dhamaaday 9000-6000, dhalashadii Nebi Cise horti koonfur-galbeed Aasaiya, 4000 ilaa 2400 Nabi ciise horti ee Yurub.

0

waagii-dhagaxa-ee-hore

m l (taar.)

Waagii hore ee dhagaxa, dadkuna dhagaxa ay u adeegsan jireen qalab ama hub ahaan.

0

waagii-dhuxusha

m l (waayahii ..., m.l)

(jool.) Waqtigii dhuxul-dhagaxda inteeda badani samaysantay.

0

waagii-macdanka

m l (waayahii ..., m.l)

(jool.) Waagii dadku qalabka iyo hubka ay isticmaalaan ka samaysan jireen maar iyo tiin la isku dhafay. Waagani ma sheegayo waqti go'an oo taariikheed oo si taxane ah ugu xidhiidhsan dhacdooyin ka horreeyay; hase ahaatee, waagani wuxuu tilmaamayaa marxalad dhaqameed oo dadyow badan oo dunida ku nooli soo mareen, marka la eegayo horumarkii ay soo sameeyeen laga soo billaabo waagii alabka dhagxaanta lagawaaqdhaacin samaysan jiray ilaa laga soo gaaro waqtigii la bartay qalabka xadiidka.

0

waagii-mesosooik

m l (waayihii ..., m.l)

(jool.) Waagii dhexe ee nolosha, ahna midka labaad saddexda qaybood ee taxanaha waqti jiyolojiyeedka wixii ka dambeeyay kambiriyan-ka-horeeyaha: muddaddaas ka mid ah taariikhda dhulka ee u dhexeysa aayada baaliyosoyigga iyo saynasoyigga, waxay kala baxsantahay muddo ah 200 milyan ilaa 70 milyan sannadood ee tagtay.

0

waagii-senosayka

m l (waayahii ..., m.l)

(jool.) Waqtiga saddexaad ee waayaha jiyoolojiyada; waxaana lagu asteeyaa billowgii naafleyda nasleyda ah; waagani wuxuu ku xigay oo ka dambeeyay kambiriyan-ka-horreeye.

0

waago

m dh

Marka karoorka badarka la tumo ee maseggadu sabuulka ka baxdo dufalka soo hara.

0

waajib

m l (-baad, m.l)

1. Shaqo go'an oo qof u xilsaaranyahay oo laga doonayo inuu guto. 2. Wax Alle amray oo lays faray oo ka tegiddiisu dambi yahay; faral; farli.

0

waajibaysasho

m f dh

Eeg: waajibayso

0

waajibayso

f g3 (-stay, -satay)

Qof wax samayntooda waajib isaga dhigid.

0

waajibi

f g2 (-iyay, -isay)

Waajib ka dhigid (wax).

0

waajibid

m f dh

Eeg: waajib²

0

waajibin

m f dh

Eeg: waajibi

0

waajih

f g1 (-hay, -hday)

Eeg: wejih

0

waajihi

f lg2 (-iyay, -isay)

Eeg: wejihi

0

waajihid

m dh

Eeg: wejihid

0

waajihin

m dh

Eeg: wejihin

0

waal

f g1 (-aalay, -aashay)

1. Qof wax maskaxda lagaga jiro ka dhigid. 2. Is w.: qof waalan iska dhigid. 3. Qalabka matoorrada mid ka mid ah oo qarxinta shidaalka ka qaybgala.

0

waalallow

m l

Welwel; walaac.

0

waalan

f mg4 (-lnaa, -lnayd)

1. Qof waalli hayso ahaansho. 2. U w.: cid wax si xad dhaafa ah u jecel ahaansho.

0

waalasho

m f dh

Eeg: waalo²

0

waalay

m l (-yo, m.dh)

Qaalin, dib markii ugu horraysay qooqay; qooqan.

0

waalaysasho

m f dh

Eeg: waalayso

0

waalayso

f mg3 (-stay, -satay)

Waalo cayaarid.

0

waali

m l (-iyo, m.dh)

Nin madax ka ah qaybaha dal u qaybsamo midkood; naa'ib beeldaaji; barasaab.

0

waalid

m l (-diin, m.dh)

Laba qof oo wax dhashay waxa ay ilmahooda u yihiin. ld waarid.

0

waalli

m dh

1. Cudur kasta oo kartida wax lagu kala garto baabi'iya, dhantaala ama wax u dhima. 2. (-iyo, ml.) Gogol ka samaysan weylo yaryar hargahooda layskuna tolo; weylaalis.

0

waalo

m dh

Cayaar cayaaraha hiddaha iyo dhaqanka ka mid ah, raggu cayaaro oo labo saf oo iska soo horjeeda, tira isla egna ah, iyadoo jilbajabsan gacmahana lagu cayaaro hees iyo jiibna leh; hellem.

0

waalwaal

f g1 (-aalay, -aashay)

Is w.: qof waalan iska dhigid.

0

waalwaalid

m f dh

Eeg: waalwaal

0

waama

e we

Goorma.