Words starting with 'A'

(baay.) Aragtida tadawurka ee ahayd isirka sinjiyada oo Charles Darwin soo saaray 1859, taas oo ilaa haddadadka qaarkood rumaysanyahay sinjiyadu inay ka soo jeedaan noocyada abnaqyada hoose, marka loo eego dariiqadda xulashada dabeeciga.

(fiis.) Aragti ugu horeyntii u soo saaray Maks Blank (1858-1947) oo sharaxaysa kaaha walax madow, wuxuuna soo bandhigay afeef ah in tamarta birlabdanabeedku ku baxdo kuna qaadanto qaybo joogto ahayn oo ku dhufsanayaal abyoon ah. Tusaale ahaan, tamartu waxa ay u baxdaa baakidho yar yar oo isdabajoog ah. Rakaad kasta oo birlabdanabeed waxa la xiriira baakidho yaryar oo tamar ah, ma jirto tamar la helo oo ka yar baakidhadan, kuwaas oo loo yaqaano kuwaantaam ama footoon.

(kiim.) eeg asiidha Lewis.

Isle'eq tibxaale kasta oo leh sansaanka a z + a,z + a z ... +a z + a =o, taas oo a , a , a ,... iwm ay yihiin tirooyin murakab ah oo leh ugu yaraan hal xidid oo murakab ah.

Aragtiin tibaaxaysa xiriirka ka dhexeeya abyan iyo xigsinayn, taas oo ah, haddii abyanka f(x)dx uu jiro, iyo urliba fansaarka f(x) uu jiro f'(x) = f(x) marka a x b; marka f(x)dx = F(b) - F(a).

ld aragxumaansho, aragxumi, aragxumo.

/dh ld aragxumaan.

Eeg: aragxumaan

Eeg: aragxumaan

1. Nafley ay jirro, macluul iwm ka muuqdaan ahaansho. 2. Nafley aan indhaha si fiican wax uga arkeyn ahaansho.

Dad in ay soo gurtaan qaraab miro, xabag, caws iwm u safrid; arahdoon. ld arahdoon².

Eeg: arah²

Eeg: arahdoonasho

ld arahdoonad.

Eeg: arhid

ld arahdoonid.

Dad miro, xabag, caws, iwm. raadsasho.

Diirdiir yar oo caleenta digirta cunta.

/dh Xanuun ka dhasha nabar hore oo aan si dhab ah u biskoon; doog(ta).

Cabbitaan laga sameeyo liinxaali, biyo iyo sonkor oo midab hurdi ah leh.

1. Dhulka u dhow ee ku heeran ceel ama degaan. 2. Gogoldhigga loo sameeyo hadal ama qoraal. 3. Daaqidda ay xoolo la waraabshey soo daaqaan inta ayan rakaadan.

Eeg: ararasho

ld ararad.

Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn.

Eeg: arari

1. Hadal ama qoraal gogoldhig u samaysasho. 2. Ka sii a.: wax in ay dhacayaan la filayo ka afeefsasho.3. Xoola la waraabiyey inta aanay rakaadan daaq tegid.

1. Xiriirta lafdhabarta qaybteeda sare oo ay feeraha is-haystaan. 2. Xubin hilib ah oo ka kooban dhowr ricirood iyo cadkooda. 3. Sac, saddex da'ood ama ka badan dhalay.

Deri.

Arax ahaansho (sac).

Maroodiga lab oo raxanta hoggaamiya; arbe.

(kiim.) Koox orgaanig ah samaysanta marka atam haydarojiin ah laga saaro haydarokaarboon aroomaatig ah ama mid ka farcamay.

Maalinta afraad ee toddobaadka, una dhexeysa talaadada iyo khamiista.

1. Araye. 2. Shabeelka lab.

Xoolo lumay si Eebbe bahal iyo tuug uga badbaadiyo quraan ama duco u akhrin.

ld arbucuunaansho.

/dh ld arbucuunaan.

Wax arbucuun loo akhriyey ahaansho (xoolo lumay).

ld arbucuunis

Eeg: arbucuunid

1. Xaalad xasillooni la'aaneed ee cidi ku sugantahay; qas; lab; rabsho. 2. ld arbushid.

Eeg: arbushid

Wax la arbushay ahaansho.

ld arbush¹ (2), arbushaad.

Eeg: arbushan¹

ld arbushnaansho.

/dh ld arbushnaan.

Duggaal kor ka furan, ood ka samaysan, aqallada hortooda laga dhiso oo habeenkii lagu caweeyo ama la seexdo.

Eeg: ardaaggal¹

Eeg: ardaaggelid

1. Marti u noqoshada reer gabar laga doonayo. 2. A. ah: nin reer uu gabar ka doonayo darteed marti ugu ah. ld ardaadhig¹.

ld ardaadhigid.

Qof aan ceebta ka xishoon.

Ardaal ahaansho.

1. Qof tacliin nidaamsan oo sanado go'an iyo heerar kala duwan leh ku hawlan. 2. (dh.) Ilmo duqsi quraan dhigata.

1. Gabar tacliin nidaamsan oo sanado go'an iyo heerar kala duwan leh ku hawlan. 2. Gabar dugsi quraan dhigata.

1. Cashuur ay dawladdu ka qaaddo qof leh dhul bannaan ama dhismo. 2. Caddaynta lahaanshaha guryaha;mulkiyad.

Duulal la rumaysan yahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo udug iyo raashin; fiqiburaale; wadaaddo.

Naag karti xun oo aan nadiifin karin jirkeeda, gurigeeda iwm; basari; baali; arraajo.

A. ah: hilib jiir ah oo daliigo dhaadheer oo dhuudhuuban laga dhigay.

Eeg: irkig¹

Naxdin iyo cabsi weyn oo qofka degganaanta ka lumiya la kulmid (qof).

Wax argaggaxay ahaansho (qof).

ld argaggaxsanaansho.

/dh ld argaggaxsanaan.

Qof argaggax ku ridid.

ld argaggax¹ (2).

ld argaggixis.

Eeg: argaggixin

Isticmaalid rabash, dil, afduub iyo dhac si loo gaaro ujeeddo siyaasadeed ama si loogu qasbo dawlad in xukunkeedu wax ka beddesho.

1. Dad hubaysan oo argaggax dadka ku rida ama dila. 2. Naxdin iyo cabsi weyn oo qofka degganaanta ka lumisa.

Eeg: irkigid

Eeg: irkigsan

Eeg: irkigsanaan

/dh ld irkigsanaan.

/dh Geed nagaar aan qodax lahayn, oo leh laamo dhuudhuuban, caleemo yaryar iyo xididdo dhaadheer oo weelbiyoodka laga tolo.

Eeg: arho

ld arah¹ (2), arahdoonid (2).

Arah aadid.

Nooc ka mid ah meesiyada la dhaqdo, ku dhala shan bilood, had iyo jeer la nool xaaska oo ka kooban riyo iyo ido. ld eri¹ (1).

Riyo.

Mindi yar oo ariga lagu qasho.

/dh A. ah: qof mehereddiisu tahay ari raacid.

Barashada xirfadaha la xiriira xisaabinta, iyadaoo la adeegsanayo tirooyin iyo xisaabfallo, sida; isugeyn, kalagoyn, iskudhufasho iyo isuqaybin. Waxa kale oo ay la xiriirtaa barashada dhismaha habdhiska tirooyinka, iyo sida tiro sansaankeedu loogu beddelo sansaan kale, sida; jajabyada oo loo beddelo jajab tobanle, boqolley oo loo beddelo jajab.

(kiim.) Bir ka tirsan curiyeyaasha kalaguurka ah oo u jiri kartaa asal ahaan iyo weliba salfaydh (AgS) iyo kolorayd (AgCl) ahaanba. Summaddeedu waa: Ag. Bar dhalaalkeeduna (b.dh.) 960 C. Bar karkeeduna (b.k.) 2180 C. Cufnaan beeggeeduna waa 10.5, tiroborotoon 47, cuf atammeed 107.87.

Qoraal loo diro dawlad, shirkad, hay'ad iwm oo wax lagu weyddiisanayo ama lagaga cabanayo.

(juqr.) Koox jasiirado ah.

Qof araaji qora.

Eeg: arjun

Qof dhagax ku dilid.

A.ta islaamka: shanta tiir ee diinta islaanka ku taagan tahay. ld arkaanu-islaan.

Eeg: arkaan

Dir ka tirsan artaraboodhaha berriga ku nool kana kooban ilaa 5.000 oo sinji oo ay ka mid yihiin caarada, dabaqallooca, shilinta iyo aboorka. Jidhka arkaniiduhu wuxuu u qaybsamaa qayb hore oo loo yaqaanno madax saabley iyo qayb dambe oo loo yaqaan ubuc.

Eeg: arag²

Ururin ama keydin macluumaad, qoraal, dukumentooyin, sawirro, iwm. Kaasoo xambaarsan macluumaad ku saabsan waddan taariikhdiis, meel, urur, qaab sawir, iwm.

Qof dano gaar ah oo uu hore u heli jiray darteed aan isbeddel cusub oggolayn.

Cid wax ay daneyneyso la kulmid; doorasho.

Eeg: arkoo

Wax la arkooday ahaansho.

ld arkoonaansho.

/dh ld arkonaan.