Words starting with 'A'

Eeg: akhiri

Eeg: akhiran¹

ld akhirnaansho.

/dh ld akhirnaan.

Dabeecad, dhaqan.

/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) Erayo ama weedho qoran daalacasho ama kor ugu dhawaaqid.

Eeg: akhriyid

Eeg: akhriyid

Eeg: akhriso²

Wax qoran daalacasho.

Nin raadiyaha, telefiishinka iwm war ka sii daaya.

ld akhrin, akhris.

Eeg: akhdar

Nin wax garad ah. ld ikhyaar.

1. Cid ra'yigeeda ku raacid. 2. War hore loo sheegay xogtiisa sugid.

ld akidis.

Eeg: akidid

Qalcadihii ku yiil magaalooyinkii Giriiggii ee waqtiyadii hore.

(c.nafl.) Qaybta dheer ee miiqan ee unugga dareen wadka. Waxay ka soo qaaddaa unugyo dareen wade, dareen wadaha unugga jidhka, iyada oo u gudbinaysa organka dhaqdhaqaaqa ama maskaxda.

/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. ld ool², oollow.

caydhiin.

1. Walax ama shay dabiici ah oo aan gelin weli warshado ama aan la farsamayn. 2. Alaab ay isticmaalaan warshaduhu si ay u farsamotumaan uguna beddelaan alaab la isticmaali karo; alaabta caydhiin waxaa qayb ahaan ka mid ah alaab farsamotuman, oo ay ka mid yihiin looxa jarjaran, burka qamadiga, kuwaas oo sii mara farsamotumid dheeraad ah. ld alaab ceyriin.

Eeg: alaabee

Guri, xafiis iwm alaabo dhigid.

Eeg: alaab

Qof baryo badan oo aan xishoon.

Maaweelo iyo sasabidda carruur lagu aamusiiyo.

Alaakood sameyn.

ld alaakoodis.

Eeg: alaakoodin

Qof si sahlan ula qabsan karo dad iyo dal uusan aqoon; qof galgal badan oo dhiiran.

Cabsi kaddaray ah dareemid.

ld alaalabbaq¹ (2).

1. Socod lala dhacdhacayo tabar darro awgeed; 2. A. ah: qof sakhraansan.

Qof dhallinyar, waayo aragnimo lahayn, oo isla weyn.

Alaale ahaansho.

Eeg: alaalax²

Alaal ahaansho.

Nooc caws ka mid ah oo dhaadheer.

Ged; caado; dabci.

1. Orod aan caadi ahayn oo baqdini ku jirto. 2. ld alabbasid.

ld alabbas¹ (2).

Eeg: alabbasleyn

Alabbas sameyn (nafley).

ld alabbaslays, alabbasmays, alabbasmeyn.

Eeg: alabbasleyn

Eeg: alabbasleyn

Xanuun la taahid.

Mashxarad samayn.

ld alalaas¹ (2).

1. Riyo; dhadhab. 2. Qaraw. 3. ld alaladid.

Ka a.: cid alal ka keenid. ld alaladsii.

ld alalad¹ (3).

ld alaladsii.

Eeg: alaladi

Eeg: alaladin

Nafley yar oo biyaha ku nool, bocool ku dhex jirta oo kaadi-dhiigga noolihiisa korisa.

Eeg: alal

ld alamsi.

Eeg: alamsasho

Si degdeg ah wax u liqid.

Xubnaha geedka qasabka middood.

Meel wax lagu karsado; jiko.

Bir, loox iwm oo hab gaar ah loo sameeyey oo guryaha irdahooda lagu awdo.

Wax la albaabay noqosho (irrid).

Eeg: albaab²

Qof guri weyn, xafiis iwm ilaaliya oo iridda laga soo galo jooga.

ld albaabnaansho.

/dh ld albaabnaan.

Noocyada shiraaca doonyada kan ugu weyn.

(kiim.) Qayb ka mid ah iskudhisyada oorgaanikada ah ee noocoodu yahay -C-H; halkaas oo R ay tahay koox alkayl ama arayl ah.

Luuq macaanoo haweenku hees hawleedka ku qaadaan.

Eeg: aleegad²

Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

Nooc dibqallooca ka mid ah oo aad u weyn oo dabada midabbo kala duwan ku leh, waabaayo halis ahna leh.

Nooc faalka ay haweenku dhigaan ka mid ah oo ay aleesha ku faaliyaan.

Eeg: aleelatuur²

Eeg: aleelee

Wax aleel loo yeelay ahaansho.

ld aleelaysnaansho.

/dh ld aleelaysnaan.

Wax aleel ku qurxin.

Aleen ka dhawaajin (geel).

ld aleemis.

Eeg: aleemin

/dh (-eemo, m.dh) Koor yar oo geela loo xiro.

(4).

(c.nafl.) Kiish yar oo ka samaysan xuub khafiif ah, oo ay ku daboolanyihiin tintaafyo wada shaqaynaya oo ku yaalla dhammaadka faracyaraha hunguriga oo neefsashada sambabadu kadhacdo dushiisa. Sambabku waxa uu leeyahay alfiyoole fara badan. Alfiyoolayaasha ku jira sambabka aadanaha waxa bedkiisa lagu qiyaasay inuu yahay 100 mm.

(xis.) Urur qaanuunno ah oo hagaag u qeexan, loona adeegsado furfirista mas'alad iyada oo la qaadayo tallaabooyin tiradoodu koobantahay.

Dhibaato weyn; belo.

1. Xarafka ugu horreeya farta Carabiga. 2. Alifba'. 3. Astaan alifka u eg oo xoolaha lagu sunto. 4. (alfaan, m.dh)Darajo la siiyo sarkaalxigeenka.

(kiim.) Iskudhis orgaanig ah oo ah alkeyn, alkiin, ama alkayn iyo faracooda. Iskudhisyada alifaaligga ah badidoodu waxay leeyihiin dhis silsilad furan, hasayeeshe qaarkood, sida saykalohigseyn iyo sukurows, waxay leeyihiin giraamo.

Xuruuf af lagu qoro oo ka kooban shaqallo iyo Shibbanayaal; alif. ld alif.

Qof ciidanka qalabka sida ka mid ah oo darajadiisu hal alif tahay.

1. Carruur dugsi ku jirta oo alifka dhigata. 2. Ciidamada inta alif sidata.

(baay.) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

Dhar gacanta lagu sameeyo, adag, midabbo iyo noocyo badan leh, oo Soomaaliya lagu sameeyo. ld iliindi.

Laan ka mid ah xisaabta oo lagu barto habdhisyada tirooyinka iyo astamahooda guud ahaan. Waxa la adeegsadaa xuruufo ama summado u taagan xaddiyada, iyo astooyin u taagan iskuxiridda xaddiyada ama tirooyinka.

(baay.) Qayb badan oo ka duwan dhirta yar yar, hase yeeshee cagaariye leh (footoosintasis) cuntadiisa ku samaysan kara, kuna nool sabo biyood iyo dhulka saxansaxada leh. Geedkani waxa uu noqon karaa hal unugley ama unugyo badane. Isaga oo yeelan kara qaababkan: miiqaq, wareegsan ama saxan u eg. Aljiga hadda looma aqoonsana koox abla-ablayneed, inkastaoo mararka qaarkood la raaciyo noolayaasha hoose ee boqortooyada borotista. Inta badan haddaba, kooxaha boqortooyadan waxa loo aqoonsanyahay qaybaha abla-ablayneed.

(kiim.) Beys xooggan oo biyaha ku milma. Ereygani wuxuu tilmaamayaa haydarogsaydhada biraha alkali (ururka I) oo keliya, hasayeeshee sida caamka ah waxaa loo isticmaalaa beys kasta oo milma.